نوع مقاله : مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

نویسندگان

• نجمه پرهیزمیمندی ¹
• سارا باقری ²
• مریم تاجگردان ³
• مهدی شهبازی ⁴

¹ استادیار،گروه علوم ورزشى، دانشکده علوم انسانى و اجتماعى، دانشگاه اردکان، اردکان،ایران

² گروه آموزش تربیت بدنی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.

³ گروه آموزش تربیت بدنی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران

⁴ گروه رفتار حرکتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تغییرپذیری تمرین بر دقت شوت هندبال دانش‌آموزان دختر در شرایط فشار روان‌شناختی انجام گرفت.

روش پژوهش: به‌منظور تحقق این هدف، ۴۸ دانش‌آموز دختر (13-15 ساله)، در سه گروه تمرینی تصادفی، تصادفی افزایشی و قالبی به‌صورت تصادفی انتسابی جایگزین شدند. تمام شرکت‌کننده‌ها در چهار مرحله: پیش‌آزمون، یادداری فوری، یادداری تأخیری و انتقال شرکت‌کردند و دقت شوت آن‌ها ثبت شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر تجزیه و تحلیل شدند.

یافته ها: نتایج نشان داد هم اثر اصلی مرحله (53/0= η2p،001/0= P ،19/50= (43و3)F) و هم اثر اصلی نوع تمرین (34/0= η2p،001/0= P ،81/11= (45و2)F) معنی‌دار بودند و تعامل معنی‌دار مرحله × گروه (28/0= η2p،001/0= P ،89/8= (88و6)F) پردازش متفاوت الگوی عملکرد را بین گروه‌ها نشان داد. در هر سه گروه، عملکرد پس از پیش‌آزمون به‌طور معنی‌‌دار در مراحل یادداری فوری، تأخیری و انتقال بهبود یافت (05/0>P). گروه‌های تصادفی و تصادفی افزایشی نسبت به گروه قالبی عملکرد پایدارتری داشتند و افزایش تدریجی تغییرپذیری در گروه تصادفی افزایشی، ضمن کاهش بار شناختی اولیه، عملکردی مشابه تمرین تصادفی کامل ایجاد کرد.

نتیجه گیری: یافته‌ها با تئوری طرحواره اشمیت و فرضیه نقطه چالش همخوانی دارد؛ تمرین متغیر باعث ایجاد برنامه‌های حرکتی تعمیم‌یافته و پردازش شناختی عمیق‌تر می‌شود که انتقال مهارت را تقویت می‌کند. این نتایج پیامدهای مهمی برای مربیان و طراحان برنامه‌های آموزشی فراهم می‌آورد تا با استفاده از تمرینات دارای تغییرپذیری هدفمند، یادگیری حرکتی مؤثرتر و مقاوم‌تر در برابر فشار روانی شکل دهند.

کلیدواژه‌ها

• پردازش شناختی
• تداخل زمینه‌ای
• تمرین تصادفی
• ساختار تمرین

موضوعات

• رشد و یادگیری حرکتی

عنوان مقاله [English]

The Effect of Practice Variability on Handball Shooting Accuracy Under Psychological Pressure

نویسندگان [English]

• Najmeh Parhizmeymandi ¹
• Sara Bagheri ²
• Maryam Tajgardan ³
• Mehdi Shahbazi ⁴

¹ Assistant Professor, Department of Sports Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, Ardakan University, Ardakan, Iran.

² Department of Physical Education, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran

³ Department of Physical Education, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran

⁴ Department of Motor Behavior, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

Introduction: The present study aimed to examine the effect of practice variability on handball shooting accuracy among adolescent girls under psychological pressure.

Methods: Forty-eight female students (aged 13–15 years) were randomly assigned to one of three practice groups: random, increasingly random, and blocked. All participants completed four phases: pre-test, immediate retention, delayed retention, and transfer, during which their shooting accuracy was recorded. Data were analyzed using mixed-design ANOVA and repeated-measures ANOVA.

Results: The findings showed significant main effects of phase (F(3,43)=50.19, p<0.001, η²p=0.53) and practice type (F(2,45)=11.81, p<0.001, η²p=0.34), as well as a significant phase × group interaction (F(6,88)=8.89, p<0.001, η²p=0.28), indicating different performance patterns across groups. All three groups demonstrated significant improvements from pre-test to immediate retention, delayed retention, and transfer (p<0.05). The random and increasingly random groups exhibited more stable performance compared to the blocked group. Moreover, the gradual increase in variability in the increasingly random group reduced initial cognitive load while producing performance outcomes similar to full random practice.

Conclusion: The results support the principles of Schmidt’s schema theory and the challenge point hypothesis. Variable practice enhances motor learning through deeper cognitive processing and the formation of generalized motor programs, resulting in better skill transfer and greater resistance to psychological pressure. These findings offer valuable implications for coaches and educators in designing practice schedules that strategically incorporate variability to promote more effective and resilient motor learning.

کلیدواژه‌ها [English]

• Contextual interference
• Cognitive processing
• Practice structure
• Random practice