مدل‌سازی روابط ساختاری عزت‌نفس در دانش‌آموزان با اختلالات یادگیری: نقش واسطه‌ای خودکارآمدی تحصیلی در ارتباط با فعالیت بدنی، حمایت اجتماعی ادراک‌شده و کیفیت رابطه با معلم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 استادیار گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

3 گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران.

4 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

10.22059/jsmdl.2026.415695.1897
چکیده
مقدمه: عزت‌نفس نقش بنیادین در سلامت روان، انگیزش تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان دارد. دانش‌آموزان با اختلالات یادگیری به دلیل شکست‌های مکرر تحصیلی و مقایسه‌های منفی اجتماعی، در معرض کاهش چشمگیر عزت‌نفس هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط ساختاری بین فعالیت بدنی، حمایت اجتماعی ادراک‌شده و کیفیت رابطه با معلم با عزت‌نفس، با میانجی‌گری خودکارآمدی تحصیلی در این گروه از دانش‌آموزان انجام شد.

روش: پژوهش توصیفی‑همبستگی با جامعه آماری شامل ۴۰۰ دانش‌آموز ابتدایی با اختلالات یادگیری در کاشان (سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴) و حجم نمونه ۱۹۶ نفر به روش تصادفی انتخاب شد. داده‌ها با پرسشنامه عزت‌نفس کوپراسمیت، مقیاس چندبعدی حمایت اجتماعی ادراک‌شده و پرسشنامه فعالیت بدنی کودکان جمع‌آوری گردید. روایی توسط متخصصان تأیید و پایایی با آلفای کرونباخ محاسبه شد. تحلیل داده‌ها با رگرسیون خطی در SPSS نسخه ۲۵ انجام گرفت.

یافته‌ها: شاخص‌های برازش نشان‌دهنده تناسب مطلوب مدل بود (CFI=0/96،0/048=RMSEA) هر سه متغیر فعالیت بدنی (۱۹/۰=β)، حمایت اجتماعی (۳۲/۰=β) و کیفیت رابطه با معلم (۲۸/۰=β) به طور مستقیم عزت‌نفس را پیش‌بینی کردند. خودکارآمدی تحصیلی نقش میانجی‌گر معناداری در روابط بین متغیرهای پیش‌بین و عزت‌نفس ایفا نمود (اثرات غیرمستقیم: ۱۵/۰ تا ۲۴/۰). مدل نهایی توانست ۴/۵۲ درصد از واریانس عزت‌نفس را تبیین کند.

نتیجه‌گیری: فعالیت بدنی و حمایت اجتماعی ادراک‌شده، به ویژه از سوی خانواده و دوستان، نقش اساسی در شکل‌گیری عزت‌نفس دانش‌آموزان با اختلالات یادگیری دارند. با توجه به تغییرپذیری این دو عامل، طراحی مداخلات هدفمند برای افزایش فعالیت بدنی و تقویت شبکه‌های حمایت اجتماعی می‌تواند به بهبود چشمگیر عزت‌نفس و سلامت روان این گروه آسیب‌پذیر منجر شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Structural Equation Modeling of Self-Esteem in Students with Specific Learning Disabilities: The Mediating Role of Academic Self-Efficacy in the Relationship with Physical Activity, Perceived Social Support, and Teacher-Student Relationship Quality

نویسندگان English

Sedigheh Madabi 1
Reza Hashemi Mad 2
Mahdi Fahimi 3
Maryam Nikoei 4
1 Department of Psychology, Faculty of Humanities, Qom. C. Islamic Azad University, Qom, Iran
2 Department of Sport Sciences, Faculty of Humanities, Qom. C. Islamic Azad University, Qom, Iran
3 Department of Sport Sciences, Faculty of Letters and Humanities, University of Qom. Qom, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities, Qom. C. Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده English

Objective: The present study aimed to investigate the structural relationships between physical activity, perceived social support, and teacher-student relationship quality with self-esteem, through the mediating role of academic self-efficacy in this group of students.

Methods: This descriptive-correlational study employed structural equation modeling.196 elementary school students with learning disabilities in Kashan, Iran, during the 2025-2026 year were selected through simple random sampling. Data collection instruments included the Coopersmith Self-Esteem Inventory, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, the Physical Activity Questionnaire for Children and Adolescents, the Teacher-Student Relationship Quality Scale, and the Academic Self-Efficacy Questionnaire. Validity of the instruments was confirmed by experts, and reliability was calculated using Cronbach's alpha coefficients. Data analysis was performed using Pearson correlation and structural equation modeling in SPSS and AMOS software.

Results: Fit indices indicated adequate model fit (RMSEA=0.048, CFI=0.96). All three variables of physical activity (β=0.19), perceived social support (β=0.32), and teacher-student relationship quality (β=0.28) directly predicted self-esteem. Academic self-efficacy significantly mediated the relationships between predictor variables and self-esteem (indirect effects: 0.15 to 0.24). The final model explained 52.4% of the variance in self-esteem.

Conclusion: Physical activity and perceived social support, especially from family, friends, and significant others, play essential roles in shaping self‑esteem among students with learning disabilities. Given the modifiable nature of these variables, educational policymakers, school counselors, teachers, and parents should implement targeted interventions to enhance physical activity participation and strengthen social support networks, thereby improving psychological well‑being and self‑worth in this vulnerable population.

کلیدواژه‌ها English

Academic self-efficacy
Perceived social support
Physical activity
Self-esteem
Specific learning disabilities
Teacher-student relationship quality

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 12 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 16 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 05 آبان 1405