تبیین خودکنترلی ورزشکاران بر اساس طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه: مطالعة تطبیقی ورزش‌های انفرادی و گروهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی ورزشی، واحد تربت‌حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت‌حیدریه، ایران.

2 دکتری روانشناسی ورزشی، استادیار و عضو هیئت علمی، گروه روانشناسی ورزشی، پژوهشگاه تربیت بدنی، تهران، ایران.

3 دانشگاه بین المللی امام رضا

10.22059/jsmdl.2026.408880.1881
چکیده
مقدمه: طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و خودکنترلی، از عوامل مهم در رشد، یادگیری و عملکرد روان‌شناختی ورزشکاران هستند. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی خودکنترلی ورزشکاران براساس طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و مقایسه این متغیرها در ورزشکاران رشته‌های انفرادی و گروهی انجام شد.

روش پژوهش: پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی و علی-مقایسه‌ای بود. جامعه آماری شامل ورزشکاران فعال استان خراسان رضوی (۱۴۰۱–۱۴۰۲) بود که از میان آن‌ها ۸۶۴ نفر (۳۷۶ ورزشکار انفرادی و ۴۸۸ ورزشکار گروهی) با روش در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه یانگ–فرم کوتاه و مقیاس خودکنترلی تانگنی و همکاران بود. داده‌ها با آزمون t مستقل، همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شد.

یافته‌ها: بین ورزشکاران انفرادی و گروهی از نظر خودکنترلی و طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه تفاوت معناداری وجود ندارد (۰۵.<p)، اما اغلب طرح‌واره‌ها با خودکنترلی رابطه منفی معنادار داشتند (در گروه انفرادی ۴۷.-۲۱.-=r و در ورزش‌های گروهی ۵۱.-۱۸.-=r؛ ۰۰۱.>p). طرح‌واره‌ها به‌ترتیب ۳۸.۸٪ و ۳۶.۸٪ از واریانس خودکنترلی ورزشکاران انفرادی و گروهی را تبیین کردند (۰۱.>p). در هر دو گروه، بازداری هیجانی و معیارهای سرسختانه پیش‌بینی‌کننده منفی خودکنترلی بودند (β=−1.56 - −4.86)، در حالی‌که اطاعت (۰۱۸.-۲۴.=β) و گوش‌به‌زنگی بیش‌ازحد (β=−3.54 to −5.51) نقش افزایشی داشتند (۰۱.>p).

نتیجه گیری: درنتیجه نوع رشته ورزشی بر طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و خودکنترلی تأثیری ندارد و این ویژگی‌ها بیشتر ریشه در عوامل فردی دارند، درحالی‌که طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه خودکنترلی ورزشکاران را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Explaining Athletes' Self-Control Based on Early Maladaptive Schemas: A Comparative Study of Individual and Team Sports

نویسندگان English

Hossein Soltani 1
AliReza Aghababa 2
zahedeh rahmanian 3
1 Department of Sport Psychology, ToH.C., Islamic Azad University, Torbat Heydarieh, Iran.
2 PhD in Sport Psychology, Assistant Professor and Faculty Member, Department of Sport Psychology, Research Institute of Physical Education, Tehran, Iran.
3 international imamreza university
چکیده English

Introduction: Early maladaptive schemas and self-control are key factors in athletes’ psychological development, learning, and performance. The present study aimed to predict athletes’ self-control based on early maladaptive schemas and to compare these variables between athletes in individual and team sports.

Methods: This research employed a descriptive–correlational and causal–comparative design. The statistical population consisted of active athletes in Razavi Khorasan Province (2022–2023), from whom 864 individuals (376 individual-sport athletes and 488 team-sport athletes) were selected using a convenience sampling method. Research instruments included the Young Early Maladaptive Schema Questionnaire–Short Form and the Tangney Self-Control Scale. Data were analyzed using independent t-tests, Pearson correlation, and multiple regression.

Results: There were no significant differences between individual-sport and team-sport athletes in terms of self-control and early maladaptive schemas (p>.05). However, most schemas showed a significant negative relationship with self-control (r = −0.21 to −0.47 in individual sports and r=−0.18 to −0.51 in team sports; p<.001). The schemas explained 38.8% and 36.8% of the variance in self-control among individual-sport and team-sport athletes, respectively (p < 0.01). In both groups, emotional inhibition and unrelenting standards were negative predictors of self-control (β=−1.56 to −4.86), whereas subjugation (β=−0.018 to −0.24) and hypervigilance/overalertness (β=−3.54 to −5.51) showed an increasing contribution (p<.01).

Conclusion: The type of sport does not influence early maladaptive schemas or self-control, as these characteristics are more deeply rooted in individual factors. However, early maladaptive schemas substantially undermine athletes’ self-control.

کلیدواژه‌ها English

Early Maladaptive Schemas
Self-Control
Athletes
Individual Sports
Team Sports

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 13 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 05 آبان 1405