کلیدواژه‌ها = تربیت بدنی
رشد و یادگیری حرکتی

روایی عاملی نسخۀ فارسی پرسش‌نامۀ جهت گیری یادگیری در آموزش ورزش

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 24 خرداد 1405

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2026.400537.1855

مهرداد بیگی، بهروز گل محمدی، وحید کاشانی

چکیده متن چکیده
مقدمه: در دنیای امروز، جهت‌گیری یادگیری به‌عنوان یک ویژگی روان‌شناختی و رفتاری، نقش مهمی در فرآیند آموزش ایفا می‌کند. در حوزه تربیت‌بدنی، تقویت این گرایش به‌ویژه از طریق مدل آموزش ورزش می‌تواند به بهبود شایستگی‌های فردی و اجتماعی دانش‌آموزان منجر شود. با این حال، ابزار استانداردی برای سنجش این مفهوم در زبان فارسی وجود ندارد.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی-همبستگی با مشارکت 157 دانش‌آموز ۱۵ تا ۱۸ ساله شهر سمنان انجام شد. نسخة فارسی پرسش‌نامۀ جهت گیری یادگیری در آموزش ورزش پس از طی مراحل ترجمه و باز ترجمه و تأیید توسط متخصصان، میان دانش‌آموزان اجرا شد. برای بررسی روایی سازه از تحلیل عاملی تأییدی، برای پایایی درونی از آلفای کرونباخ و برای پایایی زمانی از ضریب همبستگی درون‌طبقه‌ای استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبۀ اول نشان داد شاخص‌های برازش مدل (96/0CFI=، 87/0GFI= و 071/0RMSEA=) در سطح قابل قبول قرار دارند. همچنین، ضرایب آلفای کرونباخ برای خرده‌مقیاس‌ها بین 884/0 تا 895/0 و برای کل مقیاس 897/0 بود. مقادیر پایایی زمانی نیز بین 79/0 تا 89/0 به‌دست آمد.
نتیجه گیری: نتایج بیانگر آن است که نسخة فارسی پرسش‌نامة جهت گیری یادگیری در آموزش ورزش دارای روایی و پایایی مناسب است و می‌توان از آن برای سنجش این سازه در محیط‌های آموزشی تربیت‌بدنی در ایران استفاده کرد.

روان‌سنجی مقیاس مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی دانش‌آموزان در حوزة تربیت بدنی

دوره 16، شماره 2، بهار 1403، صفحه 19-34

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2023.362399.1741

معظمه بهرام نژاد، منصوره حاج حسینی، سیده خدیجه امیریان

چکیده مقدمه: مسئولیت‌پذیری و داشتن رفتار مسئولانه هدف بسیاری از معلمان است که تلاش می‌کنند دانش‌آموزان به این امر مهم دست یابند تا در آینده شاهد دانش‌آموزان مسئولیت‌پذیر باشند.‌ با توجه به اهمیت این مسئله به‌ویژه در حوزة تربیت بدنی، پژوهش حاضر با هدف اعتبارسنجی پرسشنامة مسئولیت‌پذیری در تربیت بدنی انجام گرفت.
روش پژوهش: ابتدا ابزار مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی دانش‌آموزان (SRIPES) به زبان فارسی ترجمه شد تا اعتبار و پایایی آن محاسبه و اعتبار سازه گزارش شود. در مرحلة اجرا، توزیع پرسشنامه‌ها در دو مرحله انجام گرفت؛ در مرحلة اول پرسشنامه‌ به‌منظور تحلیل عامل اکتشافی و در مرحلة دوم پرسشنامه‌ها به‌منظور تحلیل عامل تأییدی و روایی همگرا در اختیار دانش‌آموزان قرار گرفت. در این پژوهش از بین 500 دانش‌آموز پایة پنجم و ششم دختر و پسر، 400 نفر (250 دختر و 150پسر) از دانش‌آموزان با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند.
یافته‌ها: «تلاش»، «پیروی از قوانین کلاس» و «خودراهبری (خودمدیریتی)» بیشترین اثر را بر سازة رفتار مسئولانه داشته‌اند. پایایی پژوهش نیز 0/7 ارزیابی شد که مطلوب است.
نتیجه‌گیری: در تحلیل عاملی اکتشافی شش عامل شناسایی شد. گویه‌های (۱,7,13,9) به مؤلفة تلاش، (2،8،14،20) به مؤلفة خودراهبری (خودهدایتی) (3،9،21،25)، به پیروی از قوانین کلاس (4،10،16،22،15)، به احترام گذاشتن به دیگران (5،11،17،23،26) به کمک به دیگران و (6،12،18،24)  به همکاری (مشارکت) اشاره دارند. تحلیل عاملی تأییدی نیز این ساختار شش عاملی را تأیید کرد. با استفاده از این ابزار می‌توان مسئولیت‌پذیری را در دانش‌آموزان دختر و پسر بررسی کرد.