رشد و یادگیری حرکتی ورزشی

چکیده  
تغییرپذیری تمرین به تغییر حرکت و تغییر ویژگی­های زمینه­ای گفته می‌شود که یادگیرنده هنگام تمرین مهارت تجربه می­کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ تأثیر تغییرپذیری تمرین بر یادگیری پرتاب آزاد بسکتبال در شرایط پنهان و آشکار انجام گرفت. بدین منظور، 40 دانشجوی پسر داوطلب (27-20 ساله) دانشگاه شهید بهشتی، انتخاب و بعد از اجرای پیش‌آزمون به‌صورت تصادفی در چهار گروه یادگیری پنهان با تمرین متغیر، گروه یادگیری پنهان با تمرین ثابت، گروه یادگیری آشکار با تمرین متغیر و گروه یادگیری آشکار با تمرین ثابت تقسیم شدند. گروه‌های تمرین متغیر به‌مدت 6 روز، در هر جلسه 45 پرتاب را از فاصله‌های 5/1، 3 و 4 متری از هدف، و گروه‌های تمرین ثابت، پرتاب از فاصلۀ 3 متری را انجام دادند. گروه‌های یادگیری پنهان همراه با اجرای تکلیف پرتاب آزاد، تکلیف ثانویۀ شمارش سه‌تایی اعداد از 1000 به‌سمت عقب را انجام می‌دادند، اما گروه یادگیری آشکار بدون اجرای تکلیف ثانویه، تکلیف پرتاب آزاد را اجرا می­کردند. آزمون‌های مراحل اکتساب، یادداری (با فاصلۀ 48 ساعت) و انتقال (از فاصلۀ 6/4 متری) برگزار شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس مختلط با اندازه­های تکراری، تحلیل واریانس دوطرفه و آزمون تعقیبی توکی استفاده شد (سطح معنا­داری 05/0). نتایج نشان داد که گروه­ها در مراحل اکتساب پیشرفت داشتند (001/0 >P)، درحالی‌که اثر اصلی تمرین و یادگیری معنا­دار نبود (05/0 <P). در مراحل یادداری و انتقال، اثر اصلی نوع یادگیری، نوع تمرین و همچنین اثر تعاملی یادگیری و تمرین معنادار نبود (05/0 <P). در کل، نتایج پژوهش حاضر با نظریۀ طرحوارۀ اشمیت همسو نبود.

چکیده  
سرسختی ذهنی، عبارت‌ است از توانایی افزایش جریان انرژی مثبت هنگام مواجهه با سختی‌ها. هدف از پژوهش حاضر مقایسۀ سرسختی ذهنی کوهنوردان زن و مرد ماهر و مبتدی بود. 130 کوهنورد به‌طور تصادفی ساده در قالب کوهنوردان ماهر و مبتدی انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامۀ سرسختی ذهنی شیرد، گلبی و ون ورش و برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی LSD در سطح معنا‌داری 05/0≥P استفاده شد .نتایج نشان داد که اثر اصلی تبحر معنا‌دار نبوده و اثر اصلی جنسیت و تعامل جنسیت و تبحر معنا‌دار بود. با تجزیه‌وتحلیل بیشتر داده‌ها معلوم شد که بیشترین میانگین مربوط به کوهنوردان مرد ماهر در مؤلفۀ اطمینان و کمترین میانگین به‌دست‌آمده مربوط به کوهنوردان زن مبتدی در مؤلفه کنترل بود. همچنین کوهنوردان مرد ماهر به شکل معنا‌داری در هر سه خرده‌مقیاس اطمینان، کنترل، و ثبات نسبت به کوهنوردان زن ماهر بالاتر بودند. بدین ترتیب پیشنهاد می‌شود که با توجه به ماهیت ورزشی کوهنوردی که یک ورزش استقامتی و پرمخاطره است، صرفاً ماهر بودن در توسعۀ سطح سرسختی ذهنی کوهنوردان ملاک نیست و عوامل دیگری مانند جنسیت و تعامل آن با مهارت نیز نقش مهمی دارند.

چکیده کنترل قامت از قابلیت­های مهم در زندگی عادی و فعالیت­های ورزشی انسان است، که همواره، اهمیت کانون توجه در آن مورد بحث است. ازاین‌رو هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر دستورالعمل­های کانون توجه تکلیف فرا­قامتی بر عملکرد و یادگیری کنترل قامت در دختران 9 تا 12 ساله بود. در این پژوهش 45 نفر از دانش­آموزان دختر یکی از دبستان­های شهرستان ملایر شرکت داشته­اند که از طریق قرعه‌کشی به‌صورت تصادفی، به سه گروه، توجه بیرونی، درونی و کنترل تقسیم شدند. از آزمودنی­ها خواسته شد که با استفاده از دستورالعمل­های ارائه‌شده روی تکلیف فراقامتی، کنترل قامت خود را حفظ کنند. دستورالعمل­ها در ارتباط با توجه به میله­ای که به‌صورت افقی در دست داشتند (توجه بیرونی)، توجه به دست­های خود (توجه درونی)، و بدون دستورالعمل (کنترل)، بود.نتایج تحلیل واریانس با اندازه­های تکراری، نشان داد که روند یادگیری در گروه توجه بیرونی نسبت به گروه توجه درونی (049/0=P)، و کنترل (005/0=P)، معنا­دار بود، اما تفاوت معنا­داری بین یادگیری گروه توجه درونی و کنترل یافت نشد (345/0=P). نتیجه اینکه دستورالعمل کانون توجه بیرونی در مقایسه با دستورالعمل کانون توجه درونی روی تکلیف فرا قامتی به کنترل قامتی بهتر منجر شد.

چکیده  
هدف‌گزینی از جمله مؤلفه‌های انگیزشی است که برای بهبود یادگیری مهارت‌های ورزشی به‌کار می‌رود. هدف از تحقیق حاضر، تعیین تأثیر هدف‌گزینی آسان و دشوار بر اکتساب و یادگیری پرتاب آزاد بسکتبال در دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی آموزش‌پذیر بود. نمونۀ این پژوهش 21 نفر از دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی آموزش‌پذیر 13 – 8 سال شهر اصفهان بودند که در دو گروه هدف‌گزینی آسان و دشوار قرار گرفتند. شرکت‌کنندگان 9 جلسه به اکتساب تکلیف ملاک پرداختند. آزمون پرتاب آزاد بسکتبال به‌عنوان ابزار پژوهش استفاده شد. پیش‌آزمون قبل از جلسات اکتساب و آزمون‌های اکتساب در طول جلسات اکتساب و آزمون‌های یادداری فوری و تأخیری به‌ترتیب پس از 2 و 10 روز بی‌تمرینی برگزار شد. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس و اندازه‌های تکراری و آزمون t مستقل استفاده شد. نتایج نشان داد گروه هدف‌گزینی آسان در مراحل اکتساب و یادداری، بهبود معنا‌دار اجرا داشتند (P< 0.05)، درحالی‌که گروه هدف‌گزینی دشوار بهبودی اجرا نشان ندادند. یافته‌ها، استفاده از هدف‌گزینی آسان به‌جای هدف‌گزینی دشوار را برای آموزش پرتاب آزاد بسکتبال به کودکان کم‌توان ذهنی پیشنهاد می‌کند.

چکیده  
فراپایداری ناحیۀ نسبتاً پایداری است که در آن اجزای سیستم در عین حال که شخصیت جداگانه و انعطاف‌پذیر خود را حفظ کرده‌اند، می‌توانند به‌منظور دستیابی به اهداف عملکردی حرکت به‌صورت ترکیبی نیز عمل کنند. شرکت‌کنندگان در سه گروه مهارتی (10=n)، مرحلۀ هماهنگی، مرحلۀ کنترل هماهنگی و مرحلۀ کنترل بهینه قرار گرفتند و افراد هر گروه به‌صورت دوبه‌دو با یکدیگر به مبارزه پرداختند. نتایج تحلیل خوشه­ای و روش چگالی تجربی حاکی از ظهور یک ناحیۀ فراپایداری در گروه کنترل هماهنگی (در فاصلۀ 2.270372، 1.689276)، دو ناحیۀ فراپایداری در گروه کنترل بهینه (در فواصل 1.00113699، 0.9824658 و 2.333738، 1.843131) و عدم ظهور فراپایداری در گروه هماهنگی بود. همچنین با استفاده از آزمون دوجمله‌ای نشان داده شد که نسبت استفاده از حالت­های عمل در نواحی فراپایدار در دو گروه کنترل هماهنگی و کنترل بهینه تفاوت معنا‌داری ندارد ( 4888/0P=)، ولی وسعت ناحیۀ فراپایدار در گروه کنترل هماهنگی به‌صورت معنا­داری بیشتر بود. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که سیستم حرکتی شمشیربازان بسته به سطح مهارت آنها فراپایدار بوده و وسعت نواحی فراپایدار در هر سطح متفاوت است. مربیان ورزشی می‌توانند در طراحی یادگیری و سازماندهی تمرین برای ظهور عملکردی‌ترین پاسخ‌های حرکتی فرد را به نواحی فراپایدار هدایت کنند.

چکیده  
ذهن‌آگاهی، فرایندی شناختی است که طی آنها فرد ذهن‌آگاه، بدون قضاوت و همراه با پذیرش، تمرکز خود را روی تجربۀ احساسات و اتفاقاتی که در لحظۀ حال در خود یا اطرافش رخ می‌دهد، متمرکز می‌سازد. هدف از پژوهش حاضر، تعیین روایی و پایایی نسخۀ فارسی سیاهۀ ذهن­آگاهی ورزشی بود. بدین منظور 150 ورزشکار با سطوح مختلف مهارتی در هفت رشتۀ ورزشی تیمی و انفرادی، به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی خوشه‎ای انتخاب شدند و نسخۀ فارسی سیاهۀ ذهن‏آگاهی ورزشی را تکمیل کردند. روش اجرا بدین شکل بود که نخست با بهره‌مندی از روش بازترجمه، صحت ترجمۀ نسخۀ فارسی سیاهۀ ذهن‎آگاهی ورزشی تأیید شد. در ادامه برای تعیین روایی سازۀ نسخۀ فارسی سیاهۀ ذهن‎آگاهی ورزشی از تحلیل عاملی تأییدی مبتنی بر مدل معادلات ساختاری، برای تعیین همسانی درونی ابزار از ضریب آلفای کرونباخ، برای پایایی زمانی (ثبات پاسخ) سؤالات از ضریب همبستگی درون‌طبقه­ای در روش آزمون مجدد استفاده شد. نتایج نشان داد که تحلیل عاملی تأییدی مرتبۀ اول (042/0RMSEA=، 97/CFI=  و 96/0TLI= ) و دوم (042/0RMSEA=، 97/0CFI=  و 96/0TLI= )، ضرایب آلفای کرونباخ (79/0=ɑ) و همبستگی درون‌طبقه­ای نسخۀ فارسی سیاهۀ ذهن­آگاهی ورزشی (85/0)، از ساختار سه‌عاملی و 15 سؤالی سیاهۀ اصلی حمایت کرده و روایی و پایایی آن را تأیید می­کنند.

چکیده  
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر بازی‌ها و فعالیت‌های مبتنی بر پروژه شِر بر مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف کودکان آهسته‌گام انجام گرفت. جامعۀ آماری پژوهش عبارت بود از کلیۀ دانش‌آموزان آهسته‌گام 6 تا 8 ساله در شهر اصفهان که در سال تحصیلی 96-1395 مشغول به تحصیل بودند. نمونۀ پژوهش، شامل 30 دانش‌آموز آهسته‌گام پسر بود که به‌صورت در دسترس انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) تقسیم شدند. به‌منظور ارزیابی مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف در کودکان، از فرم بلند آزمون رشد حرکتی برونینکس- اوزرتسکی (BOTMP) استفاده شد. به گروه آزمایش در 24 جلسه یک‌ساعته، بازی‌ها و فعالیت‌های مبتنی بر پروژۀ شِر آموزش داده شد و گروه کنترل تحت هیچ‌گونه آموزشی قرار نگرفت. برای تحلیل داده‌های پژوهش از نرم‌افزار SPSS نسخۀ 21 و آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره استفاده شد. نتایج نشان داد که بازی‌ها و فعالیت‌های مبتنی بر پروژۀ شِر بر مهارت‌های حرکتی درشت (001/0=P) و ظریف (001/0=P) در کودکان آهسته‌گام تأثیر دارد. با توجه به این نتایج، می‌توان گفت که بازی‌ها و فعالیت‌های مبتنی بر پروژۀ شِر روش مناسبی برای بهبود مهارت‌های حرکتی درشت و ظریف در کودکان آهسته‌گام است و می‌توان از آن در مراکز آموزشی و توانبخشی بهره برد.

چکیده  
هدف از تحقیق حاضر مقایسۀ الگوهای مشاهده‌ای در یادگیری تکلیف حرکتی دریافت توپ والیبال و تکلیف شناختی- حرکتی تردستی با سه توپ بود. آزمودنی‌ها 80 نفر از دانشجویان دختر 25-19 ساله بودند. در هر تکلیف 40 آزمودنی شرکت داشت. شرکت‌کننده‌ها به چهار گروه مشاهدۀ الگوی مبتدی، ماهر، ترکیبی و گروه فعالیت بدنی تقسیم شدند. همۀ گروه‌های مشاهده از طریق فیلم ویدئویی الگوی مخصوص به خود را تماشا کردند. در این تحقیق در هر دو تکلیف چند مرحلۀ اکتساب و آزمون یادداری و انتقال انجام گرفت. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در مرحلۀ اکتساب از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و در آزمون‌های یادداری و انتقال از آزمون تحلیل واریانس یکطرفه و آزمون‌های تعقیبی مناسب استفاده شد (05/0P<). در تکلیف حرکتی، در مرحلۀ اکتساب مشاهدۀ الگوی ماهر- مبتدی نسبت به دیگر گروه‌ها بهتر بود، اما این برتری معنادار نبود، ولی در آزمون یادداری و انتقال مشاهدۀ الگوی ماهر- مبتدی، برتری معناداری داشت. در تکلیف شناختی- حرکتی، مشاهدۀ الگوی مبتدی در مرحلۀ اکتساب و آزمون یادداری و انتقال نسبت به گروه‌های دیگر بهتر بود، اما این برتری در آزمون انتقال معنادار نبود. براساس نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد می‌شود که در یادگیری تکالیف مختلف، از شیوه‌های الگودهی متفاوتی استفاده شود.

چکیده هدف از این مطالعه بررسی تأثیر آموزش بازخورد بیوریتم شناختی بر عملکرد حرکتی(چابکی) دانشجویان ورزشکار و غیر ورزشکار بود. شرکت کنندگان 144 نفر دانشجوی دختر و پسر ورزشکار و غیرورزشکار با میانگین سنی 5/21 سال بودند . آزمودنی‌ها به 2 گروه ورزشکار و غیر ورزشکار تقسیم و هر کدام از گروه‌ها تحت 3 شرایط متفاوت از چرخه بیوریتم (اوج بیوریتم شناختی، اوج بیوریتم شناختی + بازخورد و کنترل) در مرحله پیش‌آزمون و سپس به صورت تصادفی در قالب 6 گروه تقسیم شدند و در 3 نوبت در آزمون عملکرد حرکتی شرکت کردند. داده‌ها در مرحله پیش آزمون از طریق روش آماری تحلیل واریانس یک راهه و برای مقایسه گروه های مختلف از روش تحلیل واریانس عاملی با اندازه‌گیری مکرر در یک طرح(3*3*2) و برای شناسایی تفاوت ها از آزمون تعقیبی بونفرونی در سطح معناداری 05/0P< تحلیل شد. نتایج نشان داد بازخورد بیوریتم شناختی بر چابکی ورزشکاران و غیر ورزشکاران تاثیر داشت و عملکرد چابکی افراد افزایش یافت. بنابراین با توجه به نتایج بدست آمده به مربیان ورزشی توصیه می‌شود که در آموزش و تمرین مهارت به بازخوردهای حاصل از چرخه بیوریتم و به طور خاص بیوریتم شناختی توجه داشته باشند.

چکیده  
هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر خستگی جسمانی بر مهارت ویژۀ شوت بسکتبال در بازیکنان خبره بود. 10 بسکتبالیست مرد با میانگین سنی 9/24 سال و میانگین سابقۀ ورزشی 5/10 سال، داوطلبانه در این پژوهش شرکت کردند. در مرحلۀ پیش‌آزمون، بازیکنان 150 شوت ثابت را از 5 فاصلۀ 35/3، 96/3، 57/4، 18/5 و 79/ 5 متر نسبت به حلقه (هر نقطه 30 شوت) اجرا کردند .در مرحلۀ پس‌آزمون، برای ایجاد شرایط خستگی از آزمون RAST استفاده شد. بازیکنان پیش از اجرا از هر فاصله، یک‌بار RAST را به‌طور کامل انجام دادند و بلافاصله 30 پرتاب خود را اجرا کردند. یافته‌های حاصل از آزمون رگرسیون خطی و t تک‌نمونه‌ای نشان داد که تفاوت معناداری بین عملکرد واقعی و پیش‌بینی‌شدۀ بازیکنان در نقطۀ پنالتی در پیش‌آزمون و پس‌آزمون وجود دارد و از اثر مهارت ویژه حمایت می‌کند. همچنین نتایج آزمون t همبسته نشان داد که تفاوت معناداری بین عملکرد بازیکنان در نقاط پنالتی و دورترین نقطه در پیش‌آزمون و پس‌آزمون وجود دارد. براساس یافته‌های تحقیق بازیکنان در نقطۀ پنالتی دارای مهارت ویژه‌اند و خستگی جسمانی در این نقطه بر عملکرد بازیکنان تأثیر معناداری نداشته و از کیفیت عملکرد بازیکنان در آن نقطه نکاسته است.