رشد و یادگیری حرکتی ورزشی

چکیده مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر تمرین بدنی و الگوی مشاهده‌ای انتخابی و اجباری بر میزان انگیزۀ درونی و یادگیری شناختی مهارت شوت جفت بسکتبال با رویکرد نیازهای روان‌شناختی پایه بود.
روش پژوهش: 80 دانشجوی پسر (۱۸-22 سال) به‌صورت داوطلبانه انتخاب و براساس نمرات پیش‌آزمون به‌صورت تصادفی در چهار گروه (20 نفر) خودکنترل، جفت‌شده، آزمونگر کنترل و کنترل قرار گرفتند. برای بررسی میزان انگیزه، از پرسشنامۀ انگیزۀ درونی ((IMI وبرای بررسی میزان یادگیری شناختی از پرسشنامۀ فراخوانی (اقتباس از نودسون، 1993)  استفاده شد. ویدئوی آموزشی از مدل ماهر اجزای حرکت را نمایش داد و به آزمودنی‌ها ارائه شد. آزمون یادداری24ساعت بعد انجام گرفت. برای بررسی نتایج از تحلیل واریانس یکراهه (آنوا) استفاده شد (0/05≥P).
یافته‌ها: نتایج نشان داد در مرحلۀ اکتساب میزان انگیزۀ درونی برای یادگیری مهارت شوت جفت بسکتبال آزمودنی‌ها در شرایط مشاهدۀ خودکنترل به‌طور معنا‌داری بالاتر از آزمودنی‌ها در شرایط جفت‌شده و کنترل بود. همچنین در مرحلۀ یادداری میزان انگیزۀ درونی در شرایط مشاهده خودکنترل به‌طور معنا‌داری بالاتر از دیگر شرایط آزمایشی بود. علاوه‌بر این در مراحل اکتساب و یادداری یادگیری شناختی (موفقیت فراخوانی) آزمودنی‌ها در شرایط مشاهدۀ خودکنترل به‌طور معنا‌داری بالاتر از آزمودنی‌های در شرایط جفت‌شده و کنترل بود.
نتیجه‌گیری: به‌طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که انگیزه بر یادگیری تأثیر دارد، همچنین نمایش تکلیف به‌صورت کل- بخش- کل روشی مؤثر و کارامدی در مرحلۀ شناختی یادگیری مهارت است.

چکیده مقدمه: در پژوهش‌های پیشین تأثیر انگیختگی بر عملکرد بررسی شده است. با وجود این اینکه آیا انگیختگی در طول مراحل یادگیری بر هماهنگی دودستی اثربخش است، بررسی نشده است. بنابراین تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر سطوح انگیختگی در طول مراحل مختلف یادگیری بر اجرای تکلیف هماهنگی چشم – دست انجام گرفت.
روش پژوهش: بدین‌منظور 36 دانشجوی پسر تربیت بدنی 20-35 ساله به‌صورت در دسترس انتخاب و براساس بهرۀ هوشی نرمال، اضطراب صفتی نرمال و راست برتری در سه گروه انگیختگی پایین، انگیختگی طبیعی و انگیختگی بالا همتاسازی شدند. پژوهش شامل مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و یادداری انتقال بود. در مرحلۀ پیش‌آزمون شرکت‌کنندگان به اجرای 10 کوشش تکلیف هماهنگی چشم و دست پرداختند. دورۀ تمرینی شامل 10 جلسه و هر جلسه شامل 50 کوشش بود که در انتهای هر جلسه 10 کوشش به‌عنوان عملکرد ثبت می‌شد. آزمون یادداری و انتقال 24 ساعت پس از آخرین جلسۀ تمرینی انجام گرفت. داده‌ها به روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری تکراری، تحلیل واریانس یکراهه و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که سطوح برانگیختگی بالا، طبیعی و پایین تأثیر معناداری بر مدت زمان انجام تکلیف هماهنگی چشم و دست در مراحل شناختی، تداعی و خودکار دارد و همچنین زمان انجام تکلیف هماهنگی چشم و دست بهبود یافته است.
نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج مطالعه، پیشنهاد می‌شود مربیان از این اثرات تحریک برانگیختگی برای بهبود عملکرد و یادگیری ورزشکاران در تکالیف تعقیبی استفاده کنند.

چکیده مقدمه: فعالیت ورزشی می تواند عملکرد مغز را تقویت و از آن محافظت می کند. با وجود این یکی از علل اصلی عدم انجام فعالیت ورزشی  به مقدار توصیه شده، کمبود زمان است. هدف پژوهش حاضر تعیین تأثیر تمرین تناوبی سرعتی برمقادیر عامل رشد عصبی و یادگیری و حافظۀ فضایی موشهای صحرایی بالغ بود.
روش پژوهش: برای انجام کار 16 سر رت نر بالغ به دو گروه مساوی تقسیم شدند (کنترل و تمرین تناوبی 9 تکرار 10 - سرعتی). پروتکل تمرین تناوبی سرعتی شامل 8 هفته دویدن روی تردمیل بود (سه جلسه در هفته، 4 ثانیه ای با 1 دقیقه استراحت بین تکرارها). در انتهای هفتۀ هشتم، عملکرد شناختی رتها با استفاده از آزمون شاتل بررسی شد. در پایان، رتها بیهوش و هیپوکمپ برداشته شده و مقادیر عامل رشد عصبی سنجیده شد. 
یافته ها: یافته ها نشان داد سطوح عامل رشد عصبی هیپوکامپ در گروه تمرین تناوبی سرعتی نسبت به گروه کنترل به طور معناداری بالاتر بود ( 0/001=p).همچنین در گروه تمرین ورزشی عملکرد رتها در آزمون ماز Yو شاتل باکس بهتر از گروه کنترل بود، اما میزان تفاوت از نظر آماری معنادار نبود(0/05<p).
نتیجه گیری: براساس یافته های پژوهش حاضر، به نظر می رسد تمرینات تناوبی سرعتی (با تکرارهای 10 ثانیه ای) می تواند موجب افزایش سطح عامل رشد عصبی هیپوکمپ شود، اگرچه برای بهبود دانش ما در مورد تأثیر آن برعملکرد شناختی به تحقیقات بیشتری نیاز است.

چکیده مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر همزمان یادگیری مشاهده‌ای و ‌tDCS‌بر یادگیری مهارت پرتاب آزاد بسکتبال بود.
روش پژوهش: در این پژوهش نیمه‌تجربی که با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و دورۀ پیگیری 7 و 21 روزه انجام گرفت، 30 دانشجوی مبتدی دختر در مهارت پرتاب آزاد بسکتبال به‌صورت مشارکت داوطلبانه انتخاب شدند و در دو گروه برابر تمرینات تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای همراه با مشاهدۀ مدل و تحریک ساختگی همراه با مشاهدۀ مدل قرار گرفتند. در مرحلۀ پیش‌آزمون، شرکت‌کنندگان اقدام به 15 پرتاب آزاد بسکتبال کردند. مرحلۀ تمرینی در 5 روز پشت سرهم انجام گرفت که در هر روز ابتدا تحریک قشر حرکتی (آند C3 و کاتد Fp2) و تحریک ساختگی همراه با مشاهدۀ مدل ماهر انجام می‌گرفت و سپس شرکت‌کنندگان اقدام به 15 پرتاب آزاد بسکتبال می‌کردند. در آخرین جلسۀ تمرینی، مرحلۀ پس‌آزمون؛ و 7 و 21 روز پس از آخرین جلسۀ تمرینی پیگیری کوتاه‌مدت و بلندمدت انجام گرفت. داده‌ها به روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری تکراری تحلیل شد.‌
یافته‌ها: ،نتایج حاکی از این بود که تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای همراه با مشاهدۀ مدل (η²⁼0/615 ،F= 327/22، sig=0/0001) و تمرین ساختگی همراه با مشاهدۀ مدل (η²=0/179،sig=0/023، F=3/044) موجب بهبود پرتاب آزاد بسکتبال شد. دیگر نتایج نشان داد که تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای همراه با مشاهدۀ مدل در مقایسه با تمرین ساختگی همراه با تمرین مشاهده‌ای موجب بهبود بهتر پرتاب آزاد بسکتبال در مراحل پس‌آزمون (‌006/0 ‌P=‌)، یادداری کوتاه‌مدت (‌002/0 ‌P=‌) و یادداری بلندمدت (P=‌‌0/001 ‌) شد.
نتیجه‌گیری: به‌طور کلی نتایج پژوهش حاضر بر اهمیت تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمه‌ای همراه با مشاهدۀ مدل ماهر در بهبود بهتر مهارت پرتاب آزاد بسکتبال تأکید دارد.‌
 

چکیده مقدمه: مطالعات بسیاری برای بررسی تعامل بین قامت و نیازهای شناختی انجام گرفته، اما همچنان اثر تکلیف شناختی بر کنترل قامت به روشنی مشخص نشده است. از عوامل مهم ایجاد نتایج متناقض دشواری تکلیف شناختی و همچنین صدای گفتاری (پاسخ کلامی همزمان به تکلیف شناختی) است که به درستی بررسی نشده است. این تحقیق با هدف بررسی تعامل اثر دشواری تکلیف شناختی و صدای گفتاری بر کنترل قامت انجام گرفت.
روش پژوهش: 20 داوطلب جوان سالم (میانگین سنی3/2±22 سال)، برای اجرای 4 شرایط آزمایشی تصادفی روی صفحۀ نیرو ایستادند. شرایط شامل ترکیب دو سطح دشواری تکلیف شناختی (آسان و دشوار) و پاسخ کلامی (پایانی وهمزمان) بود.
یافته ها: نتایج تحلیل واریانس دوراهه با سطح معناداری0/05>P ،افزایش قابل توجهی را در پراکندگی مرکز فشار در شرایط پاسخ کلامی همزمان به تکلیف شناختی دشوار نسبت شرایط پاسخ کلامی پایانی نشان داد (0/05>P).همچنین مساحت بیضی مرکز فشار در شرایط تکلیف شناختی دشوار نسبت به تکلیف شناختی آسان در صورت پاسخ کلامی پایانی کاهش یافت، اما در پاسخ کلامی همزمان افزایش یافت (0/05>P).
نتیجه گیری: با توجه به نتایج تحقیق حاضر، به نظر می رسد که تکلیف شناختی دشوار به سهم بزرگتری از ظرفیت توجه نیاز دارد و به دور کردن توجه از تکلیف قامتی منجر می شود. بنابراین پردازش خودکار اجازه دارد تا قامت را از طریق فرایندهای غیرهشیار، سریع و بازتابی به صورت کارآمدتری تنظیم کند. همچنین صدای گفتاری به افزایش نوسان قامت منجر شده و مانع از اثر مثبت تکلیف شناختی می شود. در نتیجه در طراحی مداخلات مناسب، توجه به اثرات تعاملی دشواری تکلیف شناختی و صدای گفتاری ضروری به نظر می رسد. 
 

چکیده مقدمه: ورزشکاران ورزشهای تیمی باید تصمیمات زیادی را هنگام درک و تفسیر اطلاعات محیطی موجود در زمینۀ موقعیت توپ، هم تیمی ها و بازیکنان حریف در حین انجام اقدامات مناسب اتخاذ کنند. با توجه به ماهیت رشتۀ والیبال ولزوم توجه به محرکهای متعدد در جریان تمرینات و مسابقات، ظرفیت بالای توانایی های شناختی مانند حافظۀ کاری ضروری به نظر می رسد.هدف این پژوهش مقایسۀ تأثیرپذیری حافظۀ کاری فضایی و عددی والیبالیستهای ماهر و نیم هماهر به دنبال تمرینات تصمیم گیری بود.
روش پژوهش: 60 نفر از دختران والیبالیست، 30 نفر آنها برای گروه نیمه ماهر (15 گروه تمرینی و 15 کنترل) و 30نفر برای گروه ماهر (15 گروه تمرینی و 15 کنترل) با دامنۀ سنی 19-25 سال به صورت روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. پروتکل تمرینات تصمیمگیری به مدت 18 جلسه انجام گرفت و تمرینات براساس دستورالعمل تمرینی در هر گروه در قالب 3 بلوک 20تایی اجرا شد. برای ارزیابی حافظۀ کاری از آزمون ظرفیت حافظۀ کاری استفاده شد. با توجه به نرمال بودن دادهها برای آزمون فرضیه از روش تحلیل واریانس عاملی بین و درون گروهی (مختلط) با اندازه گیری مکرر استفاده شد.
یافته ها: نتایج تحلیل در سطح معناداری 05 /0 ≤ α نشان داد بین گروههای تمرینی تفـاوت معناداری وجـود دارد و گروه تصمیمی بیشترین امتیاز را کسب کرد. تمرین تصمیم گیری در سطح تبحر نیمه ماهر نسبت به ماهر بهبود چشمگیری در متغیر حافظۀ کاری فضایی داشته است.
نتیجه گیری: نتیجه اینکه تمرینات با بار شناختی بالا میتواند ضرورتی برای افزایش حافظۀ کاری فضایی در دختران والیبالیست نیمه ماهر باشد.