دوره و شماره: دوره 17، شماره 3، پاییز 1404 
مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

نقش تسلط فراانگیزش در پیش‌بینی اضطراب رقابتی و کورتیزول بزاقی در دوومیدانی کاران نخبه: رویکرد نظریۀ بازگشتی

صفحه 5-18

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2022.232544.1240

پیمان هنرمند، رسول حمایت طلب، محمد خبیری، حسن غرایاق زندی

چکیده مقدمه: هدف از پژوهش حاضر تعیین نقش تسلط فراانگیزش در پیش‌بینی اضطراب رقابتی و کورتیزول بزاقی در دوومیدانی‌کاران نخبه بود.‌
روش پژوهش: 90 دوومیدانی‌کار نخبه در این پژوهش شرکت کردند. در این پژوهش از مقیاس تسلط هدف‌محوری برای اندازه‌گیری و تعیین تسلط‌فراانگیزشی و نسخۀ فارسی سیاهۀ اضطراب حالتی رقابتی-2 برای اندازه‌گیری اضطراب شناختی-جسمانی و اعتمادبه‌نفس استفاده شد. همچنین برای سنجش میزان کورتیزول بزاقی از کیت سنجش کورتیزول بزاقی به روش الایزا استفاده شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه با روش گام‌به‌گام و آزمون تی مستقل تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که همبستگی تسلط فراانگیزش با اضطراب جسمانی- شناختی و کورتیزول بزاقی مثبت و معنادار و با اعتمادبه‌نفس منفی و معنادار بود. همچنین تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که تسلط فراانگیزشی 72 درصد تغییرات اضطراب جسمانی- شناختی، اعتمادبه‌نفس و کورتیزول بزاقی را پیش‌بینی می‌کند.
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های تحقیق حاضر تسلط فراانگیزشی با اضطراب رقابتی و کورتیزول بزاقی رابطه دارد، به‌طوری‌که هرچه افراد هدف‌محورتر باشند، اضطراب شناختی، جسمانی و سطوح کورتیزول بزاقی بالاتر و اعتمادبه‌نفس پایین‌تری دارند، بنـابراین بـه مربیان پیشنهاد می‌شود کـه بـه نقش و اهمیـت الگوهای فراانگیزشی و هیجانات در ورزشـکاران اهمیت دهند و زمینۀ شناخت تسلط فراانگیزشی و هیجانات منفی را فراهم کنند.

مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

تأثیر انسداد بینایی بر مهارت هدف‌گیری- دریافت و چشم آرام در کودکان مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی

صفحه 19-31

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2024.374048.1768

احمد قطبی ورزنه، حامد فهیمی، داریوش خواجوی

چکیده مقدمه: کودکان مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی در اجرا و ردیابی تکالیف هدف­گیری-دریافت دارای ضعف می­باشند.‏پژوهش حاضر با هدف تاثیر انسداد بینایی بر مهارت هدف­گیری-دریافت و چشم آرام در کودکان با اختلال هماهنگی رشدی انجام گرفت. ‏ ‏
روش پژوهش: در این پژوهش نیمه تجربی که با طرح اندازه­گیری تکراری انجام گرفت، از بین دختران و پسران مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی در مرکز بهزیستی و توابخشی خوراسگان اصفهان، 26 کودک مبتلا به اختلال هماهنگی رشدی با دامنه سنی 7 تا 9 سال به صورت هدفمند ‏انتخاب شدند. شرکت­کنندگان به پرتاب 10 توپ به سمت دیوار و همزمان دریافت توپ برگشتی تحت سه شرایط بینایی کامل، انسداد ابتدایی و انسداد انتهایی پرداختند. همزمان با پرتاب و دریافت توپ، حرکات چشم شرکت­ کنندگان توسط دستگاه ردیابی بینایی و همچنین نمره عملکرد آن­ها ثبت گردید. داده­ها به روش ‏تحلیل واریانس درون گروهی با اندازه­گیری تکراری و آزمون تعقیبی بنفرونی تحلیل شد.‏
یافته‌ها: نتایج نشان داد که اجرای مهارت هدف­گیری- دریافت و طول دوره چشم آرام در شرایط انسداد ابتدایی و انسداد انتهایی در مقایسه با شرایط بدون انسداد به طور معناداری تضعیف گردید (0/05>p). همچنین، نتایج نشان داد که انسداد ابتدایی باعث تضعیف بیشتر اجرای مهارت پرتاب و دریافت و هم طول دوره کوتاه­تر چشم آرام در مقایسه با انسداد انتهایی گردید (0/05>P).
نتیجه‌گیری: به طور کلی نتایج تحقیق حاضر از نقش سیستم پیش­برنامه­ریزی در اجرای مهارت پرتاب و دریافت در کودکان با اختلال هماهنگی رشدی حمایت می­کند.

مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

فعالیت الکتریکی مناطق مختلف مغز در یادگیری آشکار و پنهان یک مهارت حرکتی در دختران نوجوان با کارکردهای اجرایی سرد (مطالعه الکترونسفالوگرافی)

صفحه 33-56

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2024.379083.1789

نازلی ایلچی زاده، محمدتقی اقدسی، زهرا فتحی رضائی

چکیده مقدمه: کارکردهای اجرایی فرایندهای شناختی را کنترل، هدایت و هماهنگ می‌کنند. هدف تحقیق حاضر مقایسه فعالیت الکتریکی مناطق مختلف مغز در یادگیری آشکار و پنهان یک مهارت حرکتی در دختران نوجوان با کارکردهای اجرایی سرد است.
روش پژوهش: روش تحقیق حاضر از نوع نیمه تجربی، با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود که 20 دختر 12 تا 14 ساله بصورت هدفمند بر اساس نمره آزمون‌های کاگلب انتخاب و در دو گروه یادگیری آشکار و پنهان قرار گرفتند. در مرحله پیش‌آزمون افراد 15 پرتاب دارت داشتند و همزمان امواج مغزی با دستگاه الکترونسفالوگرافی ثبت شد. سپس هر دو گروه به مدت پنج روز متوالی با آموزش‌های متفاوت جلسات تمرینی 60 دقیقه‌ای را پشت سر گذاشتند. بعد از اتمام تمرینات، روز ششم آزمون یادداری و انتقال انجام شد. نتایج با استفاده از نرم‌افزار متلب، اس‌.پی.‌اس.‌اس و اکسل در سطح معناداری 0/05 تحلیل شد.
یافته ها: نتایج نشان داد پاسخ بخش‌های مختلف سیستم عصبی در قالب انواع امواج مغزی در پنج منطقه مغز DLPFC، OFC، CF، Frontal، All Frontal به روش یادگیری آشکار معنادار بوده است و به روش یادگیری پنهان معنادار نبوده است.
نتیجه گیری: براساس نتایج حاضر می‌توان گفت روش یادگیری آشکار باعث ایجاد تغییرات مثبتی در سطح قشر مغزی می‌شود ولی یادگیری پنهان نیاز به تقویت بلندمدت دارد. بنابراین، یادگیری آشکار می‌تواند یک مداخله مؤثر برای بهبود امواج مغزی و ارتقای یادگیری مهارت حرکتی در افراد با کارکرد اجرایی سرد در کوتاه‌مدت باشد.

مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

واکاوی تجارب روانی– اجتماعی داوران ورزشی: مطالعة پدیدارشناسی

صفحه 57-77

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2024.381899.1797

محمد رضا شهابی کاسب، شیما محمد پور، رسول زیدآبادی، انسیه سادات عسکری تبار

چکیده مقدمه:داوران ورزشی در دوران شغلی خودشان تحت تأثیر عوامل مختلف درونی و بیرونی قرار می‌گیرند و تجارب زیستة متفاوت و متنوعی دارند که می‌تواند بر عملکرد آنها تأثیرگذار باشد. از این‌رو هدف از پژوهش حاضر، بررسی تجارب روانی – اجتماعی داوران ورزشی بود.
روش پژوهش: به لحاظ روش‌شناختی، این پژوهش در دامنۀ مطالعات کیفی از نوع پدیدارشناسی قرار می‌گیرد. شرکت‌کنندگان در پژوهش داوران زن و مرد در رشته‌های تیمی ورزشی مختلف در سال 1400- 1401 بودند که سابقة حداقل سه سال قضاوت در لیگ‌های استانی تا لیگ‌ها حرفه‌ای کشور را داشتند. شرکت‌کنندگان در پژوهش به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. نمونه‌گیری تا مرحلة رسیدن به اشباع ادامه یافت و در نهایت 20 داور از رشته‌های مختلف در پژوهش شرکت داشتند. ابزار پژوهش، مصاحبة نیمه‌ساختاریافته بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های کیفی از روش هفت‌مرحله‌ای کُلایزی استفاده شد. همچنین برای عدم سوگیری و همگرایی از چندسویه‌سازی (داده‌ها، محقق) استفاده شد.
یافته‌ها: بر اساس تحلیل یافته‌های پژوهش حاضر سه مضمون اصلی مربوط به تجارب خوشایند شامل راهبردهای مقابله‌ای مسئله‌مدار، به‌کارگیری مهارت‌های روانی و تاب‌آوری /سرسختی ذهنی، و سه مضمون اصلی مربوط به تجارب ناخوشایند شامل استرس شغلی، اضطراب شناختی و افسردگی به‌دست آمد.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که شغل داوری آثار خوشایند و ناخوشایندی روانی و اجتماعی بر روی داوران ایرانی داشته است. از این‌رو آگاهی و درک متقابل از این تجارب می‌تواند زمینه‌ساز تصمیم‌گیری‌های لازم توسط مدیران و مسئولان ورزشی کشور باشد.

مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

تأثیر برنامه حرکتی منتخب بر درک مطلب و خواندن دانش‌آموزان نارساخوان دختر ۷ تا ۹ ساله شهرستان فردوس

صفحه 79-99

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2025.377839.1782

فرزانه برمکی، مهدی سهرابی، علیرضا صابری کاخکی

چکیده مقدمه: نارساخوانی یک اختلال یادگیری است که توانایی کودکان در خواندن، نوشتن و پردازش اطلاعات را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد فعالیت‌های بدنی سازمان‌یافته می‌توانند به بهبود این اختلال کمک کنند. هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر برنامه حرکتی منتخب بر درک مطلب و خواندن دانش‌آموزان نارساخوان ۷ تا ۹ ساله بود. روش پژوهش: جامعه آماری شامل تمام دانش‌آموزان نارساخوان ۷ تا ۹ ساله شهر فردوس بود. شرکت‌کنندگان به سه گروه تمرینات منتخب، تجربی و کنترل تقسیم شدند. پژوهش به روش نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. مداخله در دو گروه تمرینی اجرا شد، در حالی که گروه کنترل هیچ تمرینی نداشت. برنامه منتخب بر اساس رویکرد بلایت (توجه، تعادل، هماهنگی) طراحی و طی ۴ هفته اجرا شد. یک روز قبل از شروع، آزمون خواندن و نارساخوانی (نما) و آزمون درک مطلب از همه افراد گرفته شد. گروه‌های تمرینی در ۱۲ جلسه ۷۰ دقیقه‌ای (۱۰ دقیقه گرم‌کردن، ۵۰ دقیقه تمرین ایستگاهی، ۱۰ دقیقه سردکردن) شرکت کردند. داده‌ها با آزمون‌های آنکووا و مانکووا تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد گروه تمرینات منتخب در پس‌آزمون در هر دو متغیر درک مطلب و خواندن عملکرد بهتری نسبت به دو گروه دیگر داشت ( 0/05=p). نتیجه‌گیری: برنامه حرکتی منتخب مبتنی بر رویکرد بلایت موجب بهبود معنی‌دار درک مطلب و خواندن دانش‌آموزان نارساخوان شد و اثربخشی آن تأیید گردید

مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

اثر هشت هفته بازی گروهی و خلاقیت‌محور بر کمرویی، اضطراب و خلاقیت کودکان پیش‌دبستانی

صفحه 101-118

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2025.376727.1779

آی سن حبیب لی، علی مصطفی لو، عابدین خسروی

چکیده مقدمه:  پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر هشت هفته بازی­ گروهی و خلاقیت محور بر کمرویی، اضطراب و خلاقیت کودکان پیش دبستانی انجام شد.
روش پژوهش: این پژوهش از نوع نیمه تجربی و میدانی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش را کودکان پیش دبستانی شهر گنبدکاووس با سن شش سال در سال تحصیلی 1402- 1401 تشکیل داده و به همین منظور 30 نفر از آن­ها به صورت داوطلب و در دسترس انتخاب شدند. شرکت کنندگان به صورت تصادفی ساده به سه گروه 10 نفر (بازی­های گروهی، بازی­های خلاقیت محور و کنترل) تقسیم شدند. هر دو گروه آزمایشی طی هشت هفته و هر هفته دو جلسه و در هر جلسه به میزان 45 دقیقه به فعالیت پرداختند. به منظور جمع­آوری داده­ها قبل از اجرا و بعد از اتمام مداخله از پرسشنامه اضطراب اسپنس (2003)، پرسشنامه کمرویی استنفورد (2008) و پرسشنامه خلاقیت تورنس (1979) و برای تجزیه و تحلیل داده­ها از آزمون تحلیل کواریانس یک راهه (آنکوا) و آزمون تعقیبی بونفرونی استفاده شد.
یافته ها: نتایج تحلیل داده­ها نشان داد که بین نمرات پس­آزمون گروه های آزمایشی و گروه کنترل از لحاظ کمرویی، اضطراب و خلاقیت تفاوت معناداری  وجود دارد (0/001>P) و بازی­های گروهی و  خلاقیت­ محور باعث ارتقاء خلاقیت و کاهش کمرویی و اضطراب گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شده است (0/001>P).
نتیجه گیری: با توجه به یافته ­های پژوهش پیشنهاد می­ شود که در کنار مداخلات معمول برای دانش­ آموزان، از انواع بازی­های گروهی و خلاقیت­ محور هم جهت ارتقاء خلاقیت و کاهش کم­رویی و اضطراب استفاده شود.

مقاله پژوهشی Released under CC BY-NC 4.0 license I Open Access I

تأثیر هشت هفته تمرین راه رفتن با تحریکات موزون حسی- پیکری بر فعالیت عضلانی اندام تحتانی سالمندان

صفحه 119-135

https://doi.org/10.22059/jsmdl.2025.378038.1783

سید حسن موسوی، سید اسماعیل حسینی نژاد، منصوره شهرکی

چکیده مقدمه: مقدمه: هدف این پژوهش،  تعیین تأثیر هشت هفته تمرین راه رفتن با تحریکات موزون حسی- ‌پیکری بر فعالیت‌ عضلانی اندام تحتانی سالمندان بود.
روش پژوهش: در این مطالعه نیمه­تجربی از  29 نفر سالمند ( (سن (سال): 4/35 ± 71/68) به شیوه نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند استفاده شد. که به صورت تصادفی در دو گروه تجربی (16 نفر؛ تمرین راه رفتن با تحریک موزون حسی- ‌پیکری) و کنترل (13 نفر بدون هرگونه تمرین) قرارگرفتند. تمرینات به مدت 8 هفته، 3 جلسه در هفته و هر جلسه30 دقیقه انجام شد. اطلاعات فعالیت عضلات؛ چهارسر (پهن داخلی و خارجی)، همسترینگ (دوسر رانی و نیم­وتری)، ساقی-قدامی و دوقلو  با دستگاه الکترومایوگرافی در مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون جمع­آوری شد.  و نتایج بااستفاده از روش آماری کوواریانس در سطح معناداری 0/05 تحلیل شد.
یافتهها:  فعالیت الکتریکی عضله پهن خارجی در مرحله پاسخ بارگیری و نوسان کاهش معناداری یافت (0/05> P). همچنین، عضلات ساقی- قدامی در مرحله پاسخ بارگیری و سکون میانی و دوقلو در مرحله پیشران تحت تأثیر تمرین با تحریکات موزون حسی-‌پیکری افزایش معناداری را در جهت بهبود عملکرد راه رفتن نشان دادند (0/05> P).
نتیجه‌گیری: افزایش فعالیت عضله دوقلو احتمالا، به بهبود دینامیک مفاصل مچ پا و زانو کمک می­کند. همچنین، افزایش فعالیت عضله ساقی- ‌قدامی در نیمه ابتدایی مرحله استقرار می­تواند، بیانگر افزایش ثبات مچ پا و کاهش بارگیری زانو از طریق کاهش فعالیت عضله پهن‌خارجی باشد. لذا تمرینات موزون حسی- پیکری می‌تواند، به­عنوان روشی سودمند در بهبود راه رفتن سالمندان لحاظ شوند.

زمستان 1404
پاییز 1404
تابستان 1404
بهار 1404