رشد و یادگیری حرکتی ورزشی

چکیده پژوهش از ارکان اساسی توسعه و رشد یک جامعه است. جامعه رو به توسعه نیازمند نهادهایی است که فرهنگ پژوهش را در مسیرهای خود به جریان بیندازد. در دنیای امروز، پژوهش‌های علمی و پژوهش‌های مرتبط با حرکات ورزشی ، رشد وتکامل و یادگیری حرکتی در سطح جهانی با سرعت زیادی در حال پیشرفت هستند. اما در این میان، مسئله‌ای که نباید هیچ‌گاه از نظر دور بماند، مقوله اخلاق پژوهش است. اخلاق پژوهش، فراتر از یک الزام قانونی یا حقوقی، بخشی از اساس‌نامه‌ای است که هر پژوهشگر باید به آن پایبند باشد تا نتایج حاصل از تحقیقات، نه تنها علمی و معتبر، بلکه انسانی و اخلاقی نیز باشند. در عرصه تحقیقاتی، به ویژه در حوزه‌ی ورزش و حرکات ورزشی، پژوهشگران با گروه‌های مختلف انسانی از جمله ورزشکاران، دانش‌آموزان، کودکان و افراد آسیب‌پذیر سروکار دارند. این موضوع مسئولیت‌های اخلاقی پژوهشگران را بیشتر می‌کند. از جمله این مسئولیت‌ها می‌توان به رعایت حقوق انسانی، احترام به شرافت و کرامت افراد، عدم سوءاستفاده از موقعیت‌های پژوهشی، و حفظ محرمانگی اطلاعات اشاره کرد.
یکی از اصول مهم اخلاق پژوهش در این حوزه، آگاهی کامل از فرآیند تحقیق و تأثیر آن بر شرکت‌کنندگان است. پیش از آغاز هرگونه پژوهش، پژوهشگران باید رضایت آگاهانه و داوطلبانه شرکت‌کنندگان را جلب کنند و این اطمینان را حاصل کنند که هیچ‌گونه فشاری بر آن‌ها وارد نمی‌شود. همچنین، باید تلاش شود که هیچ گونه آسیب جسمی یا روانی به افراد وارد نشود و نتایج حاصل از تحقیق، تنها در راستای منافع عمومی و علمی استفاده شود.
در کنار این، پژوهشگران باید به مسئله نشر نتایج پژوهش‌ها نیز توجه داشته باشند. اخلاق پژوهش ایجاب می‌کند که نتایج علمی به صورت شفاف و بی‌طرفانه ارائه شوند و هرگونه تحریف یا دستکاری در داده‌ها، نه تنها به اعتبار علمی تحقیق آسیب می‌زند، بلکه اعتماد عمومی به علم و پژوهش را کاهش می‌دهد.
نشریات ومجلات علمی در جهان نقش و کارکرد بسیار ارزشمندی در گسترش مرزهای علمی- پژوهشی و معرفی دستاوردهای علمی و ایجاد بستر مناسب برای معرفی نخبگان، اساتید و پژوهشگران حوزه های علمی مختلف و در نتیجه گسترش تعاملات علمی و پژوهشی میان انان دارد. در این راستا، "نشریه رشد و یادگیری حرکتی ورزشی" با تأکید بر رعایت اصول اخلاقی در پژوهش‌های علمی و کاربردی، امیدوار است تا گامی مؤثر در جهت ارتقای کیفیت پژوهش‌ها و توسعه فضای علمی و آموزشی در این حوزه بردارد. ما بر این باوریم که با رعایت استانداردهای اخلاقی، می‌توانیم نتایج ارزشمندی در عرصه ورزش و یادگیری حرکتی به دست آوریم و به بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کنیم.
با این حال بنا به برنامه راهبردی این نشریه که در حال حاضر یکی از نشریات علمی معتبر دانشگاهی در حوزه ورزش در کشور محسوب می شود، از همه پژوهشگران محترم خواستاریم تا همواره با دقت و صداقت در انجام پژوهش‌های خود، به اصول اخلاقی پایبند باشند و با ایجاد فضایی شفاف و عادلانه، بر غنای علمی نشریه و ارتقای علم و جامعه علمی یاری رسانند.
با آرزوی موفقیت برای همه پژوهشگران
 محمود شیخ
سردبیرنشریه رشد و یادگیری حرکتی ورزشی

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثر تمرین افتراقی و تداخل زمینه‌ای بر یادگیری و بازنمایی ذهنی ضربۀ گلف بود. روش پژوهش: 50 دانشجوی دختر راست‌دست 20 تا 35 ساله با بینایی طبیعی از دانشگاه الزهرا به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در پنج گروه یادگیری افتراقی تصادفی، افتراقی مسدود، تداخل زمینه‌ای تصادفی، تداخل زمینه‌ای مسدود و کنترل تقسیم شدند. برای اجرای تکلیف از توپ و چوب استاندارد گلف، اهداف دایره‌ای با قطر 11 سانتی‌متر روی زمین چمن (9×4 متر) و نرم‌افزار سنجش بازنمایی ذهنی استفاده شد. آزمودنی‌ها در پیش‌آزمون تکلیف سنجش بازنمایی ذهنی و 15 ضربه از فاصلۀ 3 متری را اجرا کردند. در مرحلۀ اکتساب، 12 بلوک 15 کوششی مطابق دستورالعمل گروهی انجام دادند. 24 ساعت بعد، در آزمون یادداری مشابه با پیش‌آزمون و در آزمون انتقال، 15 ضربه از فاصلۀ 5 متری اجرا شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد در مرحلۀ اکتساب، عملکرد گروه افتراقی تصادفی به‌طور معناداری ضعیف‌تر از سایر گروه‌ها بود (0/001=P). در آزمون یادداری، گروه‌های افتراقی تصادفی و تداخل زمینه‌ای تصادفی دقت بالاتری نسبت به گروه‌های مسدود داشتند (0/001=P) و در آزمون انتقال، گروه‌های یادگیری افتراقی عملکرد دقیق‌تری نشان دادند. همچنین بازنمایی ذهنی در یادداری برای گروه افتراقی تصادفی نسبت به پیش‌آزمون به‌طور معناداری بهبود یافت (0/001=P). نتیجه‌گیری: تغییرات مستمر در یادگیری افتراقی احتمالاً به دلایلی مانند ظهور جاذب‌های وابسته به خود و زمینه و نوسانات تصادفی به تعمیم‌پذیری بالاتر در مقایسه با تداخل زمینه‌ای منجر شده است.

چکیده مقدمه: پژوهش‌هایی که به بررسی عملکرد اندام فوقانی کودکان فلج مغزی همی‌پلژی پرداخته‌اند، بیشتر از تکالیف تک‌دستی شامل تکنیک محدود کردن دست سالم استفاده کرده‌اند، اما این روش به مشکلات هیجانی در کودک منجر می‌شد. هدف این پژوهش بررسی عملکرد دست پس از تمرین دریافت دودستی هندبال در کودکان مبتلا به فلج مغزی همی‌پلژی بود.
روش پژوهش: شرکت‌کنندگان پنج کودک مراجعه‌کننده به کلینیک فخر صادق با میانگین سنی 2/28±10/2 سال بودند که به‌صورت در دسترس انتخاب شدند. والدین کودکان برگۀ رضایت‌نامه را تکمیل کردند. هر شرکت‌کننده در مجموع یک بار پیش و یک بار پس از تمرین با استفاده از آزمون پوردو پگ بورد آزمایش شد و عملکرد تک‌دستی، دودستی همزمان و متوالی بررسی شد. شرکت‌کنندگان در مجموع شش هفته، هر هفته دو جلسۀ 30 دقیقه‌ای تمرینات دودستی را انجام دادند.
یافته‌ها: تمرینات عملکرد دست کمتر آسیب‌دیده (P=0/03) و هماهنگی دودستی متوالی (0/00=P) به‌طور معناداری افزایش یافت، اما هماهنگی دودستی همزمان پیشرفت معناداری نداشت (0/08=P). همچنین پیشرفت معناداری در دست بیشتر آسیب‌دیده مشاهده نشد (0/06=P).
نتیجه‌گیری: به‌نظر می‌رسد استفاده از تمرینات دریافت دودستی توپ می­­تواند در بهبود هماهنگی دودستی متوالی و عملکرد دست کمتر آسیب‌دیده کودکان فلج مغزی همی‌پلژی مؤثر باشد و به‌عنوان روشی مداخله‌ای در توانبخشی حرکتی این کودکان استفاده شود.

چکیده مقدمه: بینایی یکی از حواس بسیار مهم در یادگیری مهارت­های حرکتی است و در این رابطه نقش خطای ادراک بینایی از اهمیت بالایی برخوردار است، لذا این پژوهش با هدف بررسی تأثیر خطای ادراک بینایی در یادگیری مهارت پرتاب دارت در افراد مبتدی انجام شد.
روش پژوهش: شرکت‌کنندگان شامل 20 نفر از نوجوانان با میانگین سنی 17 سال بودند که به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس از جامعه دانش آموزان دوره متوسطه دوم انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان پس از اجرای پیش­آزمون به دو گروه تجربی (دارت تغییریافته با خطای ادراک بینایی) و کنترل (دارت معمولی) تقسیم شدند. هر دو گروه 10 جلسه تمرین انجام دادند. بلافاصله پس از جلسات تمرینی، پس‌آزمون و 2 ساعت بعد از پس‌آزمون، آزمون یادداری و انتقال فوری و یک هفته بعد، آزمون یادداری و انتقال تأخیری برگزار شد. برای تحلیل داده­ها از آزمون تحلیل واریانس مرکب و آزمون تعقیبی بونفرونی استفاده شد.
یافته ­ها: نتایج نشان داد که در هر دو گروه تجربی و کنترل پیشرفت معناداری در اجرای مهارت دارت از پیش‌آزمون تا پس‌آزمون مشاهده شد (0/05 >p). اما مقایسه گروه تجربی و کنترل نشان داد که در تمام مراحل اکتساب، یادداری و انتقال بین دو گروه تفاوت معناداری وجود ندارد.
نتیجه‌گیری: به‌طورکلی نتایج نشان داد که ادراک بزرگ‌تر هدف تأثیری بر اجرا و یادگیری مهارت دارت ندارد و احتمالاً دستگاه کنترل حرکتی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. پیشنهاد می‌شود در پژوهش­های بعدی تأثیر خطای ادراک بینایی در شرایط جدیدی تحت بررسی قرار گیرد.

چکیده مقدمه: کارکردهای اجرایی، شاخص حیاتی برای موفقیت ورزشی‌اند و یکی از مداخلات تأثیرگذار بر آن، تمرینات کوادراتو است. هدف تحقیق حاضر بررسی تأثیر این تمرینات در سطح رفتاری بر کارکرد اجرایی ورزشکاران نیمه‌ماهر است.
روش پژوهش: 100 ورزشکار نیمه‌ماهر دختر در دامنۀ سنی 15 تا 18 سال به روش در دسترس از بین تیراندازان استان یزد انتخاب و به‌صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. در جلسات جداگانه‌ای هر کدام از آزمون‌ها به‌منظور سنجش کارکرد اجرایی گرفته شد. مداخلۀ تمرینات کوادراتو به مدت 28 روز، هر روز شش دقیقه انجام گرفت. سپس پس‌آزمون مطابق با پیش‌آزمون گرفته شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های کوواریانس چندمتغیره و تک‌متغیره تحلیل شدند و سطح معناداری 0/05>P در نظر گرفته شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که تمرینات کوادراتو بر افزایش نمرۀ تداخل و پاسخ ناهمخوان از ابعاد بازداری پاسخ، دو بعد طبقات و درجاماندگی از ابعاد انعطاف‌پذیری شناختی و همچنین افزایش نتیجه از ابعاد حافظۀ کاری در مرحلۀ پس‌آزمون اثربخش بوده و موجب بهبود 6/12 درصد در بازداری پاسخ، 21/6 درصد در حافظۀ کاری و 18 درصد در انعطاف‌پذیری شناختی شده است.
نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق همراستا با تحقیقات ساختاری و عملکردی مغز بود. تمرینات کوادراتو در سطح رفتاری بر سه هستۀ کارکرد اجرایی اثر مثبت داشت و می‌تواند مداخلۀ مناسبی برای افزایش کارکرد اجرایی ورزشکاران باشد.

چکیده مقدمه: تنوع در دریافت پیام از گیرنده‌های عمقی و اطلاعات محیطی می‌تواند بر عملکرد کنترلی مؤثر باشد. هدف پژوهش حاضر، مقایسۀ تأثیر تمرین راه رفتن با سرعت‌های متغیر در سطوح متفاوت به‌عنوان قیود تکلیف و محیط بر تعادل و ترس از افتادن است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر به‌صورت پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شده است. به این منظور 21 سالمند زن بالای 60 سال شهر سمنان به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و به‌صورت انتصاب تصادفی در سه گروه (تمرینات با قیود ثابت، تمرینات با قیود متغیر و کنترل) قرار گرفتند. در ادامه گروه تمرین ثابت، تمرینات راه رفتن با سرعت ثابت سطح هموار و صاف و گروه تمرین متغیر، تمرینات تعادلی و قدرتی راه رفتن با سرعت متغیر در سطح ناهموار و لغزنده را انجام دادند. به‌منظور تحلیل داده‌ها، از آزمون تحلیل واریانس مرکب استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد پیشرفت شرکت‌کنندگان ناشی از تأثیر تمرینات بر هر دو متغیر تعادل و ترس از افتادن معنادار است. یافته‌ها، تأثیر متفاوت تمرینات متغیر راه رفتن قدرتی و تعادلی و سرعت متغیر بر تعادل (0/042=P) را تأیید کرد؛ اما تفاوت آماری معناداری بین سه گروه در متغیر ترس از افتادن مشاهده نشد (0/208=P).
نتیجه‌گیری: تمرینات راه رفتن بر تعادل و ترس از افتادن زنان سالمند مؤثر بوده و تمرینات با سرعت‌های متغیر راه رفتن همراه با دستکاری قیود محیطی می‌تواند برای ارتقای تعادل بسیار مفیدتر باشد. از این‌رو پیشنهاد می‌شود این نوع تمرینات به‌عنوان بخشی از مداخله‌های درمانی و توانبخشی در مراکز کار با سالمندان مورد توجه قرار گیرد.

چکیده مقدمه: این پژوهش با هدف مقایسۀ دو روش آموزش خطی و غیرخطی بازی‌های توپی بالشولة هایدلبرگ  بر میزان فعالیت بدنی، خودکارامدی و لذت از فعالیت در دختران هفت تا نه‌ساله انجام گرفت.
روش پژوهش: این تحقیق نیمه‌تجربی با ۳۰ دختر هفت تا نه‌ساله در دو گروه ۱۵ نفره (آموزش خطی و غیرخطی) انجام گرفت. مداخله شامل هشت هفته تمرین (سه جلسه در هفته) بود و فعالیت بدنی شرکت‌کنندگان با پرسشنامة فعالیت بدنی نونهالان (ضامنی و همکاران، ۱۳۹۸) در طول دوره و دو ماه پس از آن اندازه‌گیری شد. همچنین از پرسشنامه‌های خودکارامدی و لذت از فعالیت بدنی مورانو و همکاران (2019) قبل و بعد از مداخله استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل واریانس مرکب نشان داد که روش آموزش غیرخطی تأثیر معناداری بر افزایش سطح فعالیت بدنی، خودکارامدی و لذت از فعالیت بدنی داشته است (p>0/5). اثر اصلی گروه در تمامی متغیرهای وابسته معنادار بود، که بیانگر تفاوت‌های شایان توجه بین دو گروه خطی و غیرخطی است. با این حال، اثر اصلی زمان و همچنین اثر تعاملی زمان × گروه در هیچ‌یک از متغیرهای وابسته به سطح معناداری نرسید (p>0/5).
نتیجه‌گیری: آموزش غیرخطی بازی‌های توپ‌های هایدلبرگ با افزایش خودکارامدی و لذت از فعالیت بدنی، نسبت به آموزش خطی، تأثیر بیشتری در بهبود و پایداری سطح فعالیت بدنی دختران هفت تا نه‌ساله دارد. این یافته‌ها می‌توانند مبنای علمی برای طراحی برنامه‌های آموزشی مؤثرتر جهت ارتقای مشارکت کودکان در فعالیت بدنی باشند.

چکیده مقدمه: دوران سالمندی به‌عنوان یکی از مراحل مهم رشد انسان، به‌طور معمول با تغییرات چشمگیر در تمامی ابعاد رشد همراه است که این تغییرات پس از یک دورۀ کند و تدریجی در دوران میانسالی، شتاب بیشتری می‌گیرد. بنابراین، هدف از پژوهش حاضر بررسی آثار تمرینات فال پروف و چندجزئی بر عملکرد تعادلی، کارکردهای شناختی و زمان واکنش سالمندان مرد بود.
روش پژوهش: در این پژوهش تجربی ۴۵ سالمند مرد در دامنۀ سنی ۶۵ تا ۷۵ سال به‌صورت تصادفی ساده انتخاب و به سه گروه مساوی گروه تمرین فال پروف، تمرین چندجزئی و کنترل، تقسیم شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از آزمون مختصر وضعیت شناختی، مقیاس عملکرد تعادلی و آزمون زمان واکنش انجام شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس تکراری برای بررسی تأثیر زمان (دفعات اندازه‌گیری) و از آزمون تحلیل واریانس یکراهه برای بررسی اختلافات میان گروه‌ها در پس‌آزمون و آزمون پیگیری استفاده شد.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها، متغیرهای پژوهش در هر دو گروه تمرینی از پیش‌آزمون به پس‌آزمون پیشرفت معنادار داشتند (0/01>P )، درحالی‌که در گروه کنترل چنین نبود. همچنین نتایج حاکی از تفاوت میانگین‌های دو گروه آزمایشی نسبت به گروه کنترل در مراحل پس‌آزمون و پیگیری بود (0/01>P).
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که هر دوی گروه تمرینات فال پروف و چندجزئی سبب بهبود عملکردهای شناختی و حرکتی در سالمندان پژوهش حاضر شدند. بنابراین، توصیه می‌شود که این تمرینات به‌عنوان روش‌های مفید تمرینی مناسب برای سالمندان این ردۀ سنی، استفاده شود.