رشد و یادگیری حرکتی ورزشی

چکیده   هدف این مطالعه بررسی تأثیر رشتۀ مختلف ورزشی و سطوح مختلف تمرین و اثر تعاملی آنها بر شاخص­های نمو و بالیدگی جنسی دختران ورزشکار نوجوان بود. جامعۀ آماری پژوهش، کلیۀ دختران ورزشکار نوجوان 17-9 سالۀ سه رشتۀ ژیمناستیک، والیبال و تنیس روی میز شهر اراک بودند و نمونه شامل 49 ژیمناست، 82 والیبالیست و 38 بازیکن تنیس روی میز بود که به روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده­ها شامل پرسشنامۀ جمعیت‌شناختی، پرسشنامۀ ارزیابی فعالیت بدنی نوجوانان، جدول تانر و روش مقاومت بیوالکتریکی بود. برای بررسی و تحلیل داده‌ها از تحلیل کوواریانس (در سطح معنا‌داری 5 0/0≥P) استفاده شد. نتایج نشان داد رشته­های مختلف ورزشی تأثیر معنا‌داری بر شاخص‌های قد، طول پا و چربی داشت (05/0>P). سطوح مختلف تمرین بر شاخص‌های چربی تأثیر معنا‌داری داشت (5 0/0≥P). اثر تعاملی رشتۀ مختلف ورزشی و سطوح مختلف تمرین بر شاخص‌های نمو و بالیدگی جنسی تأثیر معنا‌داری نداشت (5 0/0≤P). نتیجه اینکه ورزشکاران در حالی در این سه رشته وارد می‌شوند که ویژگی‌های نموی‌شان‌ متناسب با نیاز آن رشتۀ ورزشی باشد. همچنین حداکثر 10 ساعت تمرین ورزشی در هفته بر شاخص‌های نمو و بالیدگی جنسی ورزشکاران اثر معکوسی به‌جای نمی‌گذارد.

چکیده   انگیزش یکی از عوامل بسیار تأثیرگذار بر موفقیت و کیفیت مطلوب عملکرد ورزشکاران است. این در حالی است که تحقیقات محدودی دربارۀ تعیین صفات انگیزشی در ورزشکاران ایران انجام گرفته است. هدف از این تحقیق، توصیف صفات انگیزشی در ورزشکاران ماهر و مبتدی، رشته‌های تیمی و انفرادی در چند رشتۀ ورزشی منتخب بود. بدین منظور به‌صورت هدفمند بازیکنان تیم‌های ملی در رشته‌های انفرادی کاراته، تکواندو، شمشیربازی، بدمینتون، قایقرانی و در رشته‌های تیمی بسکتبال، والیبال، دراگون بوت، هندبال و فوتسال به‌عنوان جامعۀ آماری ورزشکاران ماهر و 60 نفر به‌صورت تصادفی در تمام رشته‌های ورزشی منتخب مذکور از چند استان منتخب کشور به‌عنوان نمونۀ آماری ورزشکاران مبتدی در نظر گرفته شد. داده‌های حاصل از پرسشنامۀ نگرش ورزشی (SAI) براساس رشتۀ تیمی و انفرادی و ورزشکاران براساس مبتدی و ماهر گروه‌بندی شدند و با استفاده از آمار توصیفی تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج آمار استنباطی آزمون تحلیل واریانس نشان داد انگیزۀ رقابت در ورزشکاران ماهر و مبتدی رشته‌های انفرادی به‌صورت معناداری بیشتر از رشته‌های تیمی و در ورزشکاران ماهر بیشتر از ورزشکاران مبتدی بود (P<0/05).

چکیده   فرایند تصمیم‌گیری، نقش بسیار مهمی در فعالیت‌های ورزشی داشته و با شکست یا موفقیت ورزشی ارتباط‌ مستقیم دارد. از سوی دیگر، یکی از موضوعات مهم در روان‌شناسی ورزش و علوم رفتاری، جهت‌گیری در ورزش است. هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطۀ جهت‌گیری کنشی و حالتی با رفتار تصمیم‌گیری فوتبالیست‌های ماهر زن بود. شرکت‌کنندگان در پژوهش 27 بازیکن با سابقۀ حداقل 8 سال شرکت در مسابقات بودند. به‌منظور تعیین جهت‌گیری کنشی یا حالتی بازیکنان از پرسشنامۀ مقیاس کنترل عملکردی-90 و برای ارزیابی عملکرد تصمیم‌گیری بازیکنان از تصاویر موقعیت‌های واقعی بازی فوتبال استفاده شد. بازیکنان باید از بین گزینه‌های موجود (شوت، دریبل و پاس) به یکی از آنها پاسخ صحیح می‌دادند. پس از بررسی طبیعی بودن توزیع داده‌ها از طریق آزمون‌ کولموگروف اسمیرنوف، برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در سطح معنا‌داری 05/0استفاده شد. نتایج همبستگی معنا‌داری را بین جهت‌گیری کنشی با دقت و رفتار تصمیم‌گیری بازیکنان کنشی نشان داد (05/0P<)، اما این همبستگی در مورد رابطۀ بین جهت‌گیری کنشی با سرعت تصمیم‌گیری بازیکنان کنشی معنا‌دار نبود (05/0P>). همچنین رابطۀ معنا‌داری بین جهت‌گیری حالتی با هیچ‌یک از متغیرها (دقت، سرعت و رفتار تصمیم‌گیری بازیکنان جهت‌گیر حالتی) مشاهده نشد (05/0P>). در نهایت می‌توان گفت که برخورداری از ویژگی کنشی در بازیکنان ماهر، با دقت تصمیم‌گیری و انتخاب مخاطره‌پذیر آنها همبستگی دارد و این نوع جهت‌گیری افراد را در رسیدن به اهدافشان کمک خواهد کرد.

چکیده   هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر بازی­های بومی بر رشد حرکتی و رفتار پرخاشگرانۀ کودکان پیش‌دبستانی بود. در یک پژوهش نیمه‌تجربی 40 کودک شش‌سالۀ پیش-دبستانی از بین مراکز پیش‌دبستانی شهر اهواز به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. پیش‌آزمون با استفاده از آزمون مهارت­های حرکتی اولریخ و مقیاس اندازه­گیری پرخاشگری به‌عمل آمد. آزمودنی‌ها براساس نمره‌های پیش‌آزمون در قالب دو گروه یکسان بازی­های بومی و فعالیت­های رایج مراکز پیش‌دبستانی قرار گرفتند. گروه بازی‌های بومی فعالیت­های خود را به مدت 8 هفته، هر هفته 3 جلسۀ یک‌ساعته انجام دادند و گروه دوم در این مدت به فعالیت­های رایج مراکز پیش‌دبستانی مشغول بودند. سپس از هر دو گروه پس‌آزمون گرفته شد. پس از اطمینان از توزیع طبیعی داده‌ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، از آزمون tهمبسته و مستقل برای مقایسه‌های بین‌گروهی و درون‌گروهی استفاده شد. نتایج t همبسته حاکی از اثر معنادار هر دو برنامه بر رشد حرکتی و کاهش پرخاشگری کودکان پیش‌دبستانی بود. اما مقایسة بین‌گروهی حاکی از برتری گروه بازی بومی نسبت به فعالیت­های رایج در مهدکودک بر مؤلفه­های مذکور بود (001/0P=). با توجه نتایج پیشنهاد می­شود مراکز پیش‌دبستانی از بازی­های بومی به‌منظور بهبود رشد حرکتی و کاهش پرخاشگری کودکان استفاده کنند.

چکیده   هدف از پژوهش حاضر تعیین روایی و پایایی نسخۀ فارسی مقیاس نیازهای روان‏شناختی پایه در تمرین بود. پژوهش حاضر توصیفی-پیمایشی بود. جامعۀ آماری شامل ورزشکاران مرد و زن بالای 16سال بود که به‌طور ساختاریافته در تمرین  شرکت ­کردند. نمونه 256 ورزشکار مرد و زن (04/4 ± 03/23M=) بود که به روش خوشه­ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار مقیاس 12سؤالی نیازهای روان­شناختی پایه در تمرین بود که ابتدا ترجمه (به روش ترجمه-ترجمۀ مجدد) و سپس روایی صوری و محتوای آن تأیید شد. پس از پایلوت اولیه و اصلاحات لازم، برای بررسی روایی سازۀ این مقیاس از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. همسانی درونی مقیاس و پایایی زمانی گویه‏ها نیز با محاسبۀ آلفای کرونباخ و نیز ضریب همبستگی درون­گروهی (ICC)به روش آزمون-آزمون مجدد با فاصلۀ 4-2 هفته برای خرده‌مقیاس‏ها و مقیاس کلی بررسی شد. نتایج نشان داد که مدل تأییدی مرتبۀ دوم مقیاس نیازهای روان‏شناختی پایه در تمرین از شاخص­های برازندگی ( 98/0 = CFI، 07/0= RMSEA)، همسانی درونی(ارزش آلفا: ارتباط 87/0، شایستگی80/0، و استقلال 82/0 و کل پرسشنامه 88/0)، و پایایی زمانی (ارتباط 88/0، شایستگی 83/0، استقلال 83/0 و کل پرسشنامه 90/0) قابل قبول و مطلوبی برخوردار است. بنابراین این مقیاس بر روی جامعۀ پژوهش در ایران قابل استفاده است.

چکیده   مهارت‌های ادراکی-حرکتی در بسیاری از تکالیف روزمرۀ زندگی و مهارت‌های ورزشی نقش بسزایی دارند. سنجش توانایی زمان‌بندی پیش‌بین انطباقی روشی برای اندازه‌گیری مهارت‌های ادراکی و ادراکی-حرکتی افراد است. بنابراین هدف کلی پژوهش حاضر بررسی نقش قیود مختلف فرد، تکلیف و محیط در دقت زمان‌بندی پیش‌بین انطباقی بود. بدین منظور 30 زن نوجوان (17-15 سال)، جوان (40-20 سال) و سالمند (80-60 سال) در چهار آزمون زمان‌بندی پیش‌بین انطباقی شرکت کردند. آزمون‌ها شامل اجرای یک تکلیف زمان‌بندی پیش‌بین انطباقی با رنگ‌های متفاوت پس‌زمینۀ سبز (1)، آبی (2) و قرمز (3) و اضافه شدن یک قید محیطی (4) بود و شرکت‌کنندگان باید همزمان با ورود محرک به نقطۀ هدف کلید مربوطه را فشار می‌دادند. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل واریانس مرکب (3*4)، 4 تحلیل واریانس یکطرفه و 3 تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های تکراری با استفاده از تعدیل بونفرونی برای هر گروه استفاده شد. آزمون‌های آماری تفاوت معناداری را در آزمون 1، 3 و 4 نشان دادند (0125/0≥P). تمامی گروه‌ها نیز با تغییر رنگ از پس‌زمینۀ سبز به قرمز و اضافه شدن تکلیف ثانویه کاهش معنادار عملکرد را نشان دادند (017/0≥P). به‌علاوه نتایج بیانگر ضعیف‌ترین اجرا برای گروه سنی سالمند نسبت به دو گروه جوان و نوجوان بود که علت احتمالی آن ضعف سیستم‌های ادراکی-حرکتی مرتبط با افزایش سن معرفی شد. در پایان برنامه‌های تمرینی مختلف تکالیف زمان‌بندی انطباقی برای افراد ورزشکار، سالمند و بیماران دارای نقصان سیستم ادراکی- حرکتی پیشنهاد شد.

چکیده  
هدف از تحقیق حاضر تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی و هنجار‌یابی نسخۀ فارسی پرسشنامۀ‌ خودگفتاری بود. به این منظور، 384 ورزشکار مرد و زن در سه سطح مهارتی و در 10 رشتۀ ورزشی (تیمی و انفرادی)، انتخاب شدند و نسخۀ فارسی پرسشنامۀ‌ خودگفتاری را تکمیل کردند. با استفاده از روش باز ترجمه، صحت ترجمۀ ابزار مورد تأیید قرار گرفت. به‌منظور تعیین روایی سازۀ از تحلیل عاملی تأییدی و برای بررسی همسانی درونی پرسشنامه‌ها از ضریب آلفای کرونباخ و برای بررسی پایایی زمانی از ضریب همبستگی درون‌طبقه‎ای استفاده شد. نتایج تحقیق نشان‌دهندۀ برازش مطلوب مدل 11 سؤالی پرسشنامه‌های خودگفتاری است. به‌طوری‌که شاخص‌های برازندگی (رمزی، 07/0؛ سی.اِف.آی، 98/0 و تی.اِل.آی 97/0)، همسانی درونی (انگیزشی 70/0 و شناختی 70/0 و کل پرسشنامه 73/0) و پایایی زمانی (انگیزشی 89/0 و شناختی 92/0 و کل پرسشنامه 89/0) بیانگر روایی و پایایی مطلوب نسخة فارسی پرسشنامۀ‌ خودگفتاری است. یافته‎های تحقیق حاضر نشان می‎دهد که نسخۀ فارسی پرسشنامۀ خودگفتاری از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است. بنابراین از نسخۀ فارسی پرسشنامۀ خودگفتاری می‎توان به‌عنوان ابزار مناسبی برای مطالعه و ارزیابی خودگفتاری زنان و مردان ورزشکار ایرانی استفاده کرد.

چکیده  
هدف از پژوهش حاضر، بررسی آثار تعداد جلسات تمرین در هفته بر عوامل روان‌شناختی و حافظۀ سالمندان کم‌تحرک بود. به این منظور، 45 مرد سالمند کم‌تحرک با میانگین سنی 54/6±15/73 سال، قد 10/3±5/166 سانتی‌متر، وزن 06/4±45/64 کیلوگرم و نمایۀ تودۀ بدنی (BMI) 51/1±49/23 کیلوگرم بر متر مربع داوطلبانه انتخاب شدند و با تمایل خود در دو گروه تمرین و یک گروه کنترل جای گرفتند. برنامۀ تمرینی هشت‌هفته‌ای در گروه دوجلسه‌ای، شامل دویدن با شدت 55-40 درصد حداکثر ضربان قلب به مدت هفته‌ای دو جلسه بود. آزمودنی‌های گروه چهارجلسه‌ای نیز از برنامۀ تمرینی با همان شدت برنامۀ تمرین گروه دوجلسه‌ای؛ هفته‌ای چهار جلسه استفاده کردند. به‌منظور بررسی افسردگی، اضطراب، شادکامی و وضع حافظۀ آزمودنی‌ها از آزمون‌های افسردگی بک، اضطراب بک، شادکامی آکسفورد و حافظۀ وکسلر استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون آماری تی زوجی و آنالیز واریانس یکطرفه استفاده شد (05/0P<). نتایج مطالعه، بهبود معناداری را در فاکتورهای روان‌شناختی و حافظه در گروه‌های تجربی نسبت به گروه کنترل نشان داد (05/0P<). افرادی که چهار جلسه در هفته تمرین کرده بودند، از نظر فاکتورهای افسردگی، اضطراب، شادکامی و برخی از فاکتورهای حافظه بهبود بیشتری را نشان دادند. به‌طور کلی می‌توان گفت که اجرای هر دو برنامۀ تمرینی، سازگاری مفیدی را در پی داشته است و افزایش تعداد جلسات تمرین در بهبود فاکتورهای روان‌شناختی و حافظۀ سالمندان، تأثیر بیشتری دارد.

چکیده  
انطباق ویژگی‌های صفتی شاگردان با شیوه‌های آموزش و تمرین مهارت‌های ورزشی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. هدف از پژوهش حاضر بررسی تعامل خودپندارۀ ‌بدنی با تمرین به روش مربی‌مدار و خودتنظیم در اکتساب، یادداری و انتقال سرویس والیبال در دختران سنین دانشگاهی بود. شرکت‌کنندگان 50 دانشجوی دختر 25- 18 سال بودند که در گروه‌های خودپندارۀ بدنی بالا و پایین قرار گرفتند و سپس هر کدام از این دو گروه به زیرگروه‌ها شامل گروه تمرین‌کننده به روش مربی‌مدار یا خودتنظیم تقسیم شدند. شرکت‌کنندگان در محیط تمرینی ویژۀ خود به مدت شش هفته به‌صورت هفته‌ای چهار جلسه به تمرین مهارت ملاک پرداختند. از آزمون‌های سرویس والیبال ایفرد و پرسشنامۀ خودپندارۀ ‌بدنی برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. آزمون‌های اکتساب در هر هفته، آزمون یادداری پس از سه روز از آخرین جلسۀ تمرین و آزمون انتقال به فاصلۀ یک ساعت پس از آزمون یادداری اخذ شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌های تکراری و تحلیل واریانس تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد گروه خودپندارۀ بالا با روش تمرینی خودتنظیم بیشترین پیشرفت را در مراحل اکتساب، یادداری و انتقال نشان دادند و سایر گروه‌ها عملکرد نسبتاً مشابهی داشتند. یافته‌ها به‌وضوح بیان می‌کنند فراگیران مهارت سرویس والیبال با داشتن خودپندارۀ بدنی بالا و انجام تمرین به روش خودتنظیم بیشترین میزان اکتساب و یادگیری مهارت را خواهند داشت.